DekNurseบันทึก
ย้อนกลับ

แผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค (EPI)

วัคซีน & สุขภาพลูกน้อย

ตารางวัคซีนพื้นฐานช่วงขวบปีแรกตามแนวทางกระทรวงสาธารณสุข ให้บริการฟรีที่โรงพยาบาลรัฐและ รพ.สต. ทั่วประเทศ

นัดวัคซีนของลูก

ใส่วันเกิดลูกน้อยเพื่อคำนวณวันนัดโดยประมาณ

ตารางวัคซีนตามช่วงอายุ

แรกเกิด

2 รายการ

BCGHB1
  • วัคซีนบีซีจี — ป้องกันวัณโรคชนิดรุนแรงในเด็กเล็ก เช่น วัณโรคเยื่อหุ้มสมองและวัณโรคแพร่กระจาย
  • วัคซีนตับอักเสบบี เข็มที่ 1 — ป้องกันไวรัสตับอักเสบบี ซึ่งอาจติดต่อจากแม่สู่ลูกขณะคลอด

ฉีดที่โรงพยาบาลก่อนกลับบ้าน โดยทั่วไปให้ภายใน 24 ชั่วโมงแรกหลังคลอด

1 เดือน

1 รายการ

HB2
  • วัคซีนตับอักเสบบี เข็มที่ 2 — เสริมภูมิคุ้มกันไวรัสตับอักเสบบีในทารกที่มีความเสี่ยงสูง

ให้เฉพาะกรณีมารดาเป็นพาหะไวรัสตับอักเสบบี หากไม่ใช่ เข็มถัดไปจะรวมอยู่ในวัคซีนรวมตอน 2 เดือน

2 เดือน

3 รายการ

DTP-HB-Hib1OPV1Rota1
  • วัคซีนรวม 5 โรค เข็มที่ 1 — ป้องกันคอตีบ ไอกรน บาดทะยัก ตับอักเสบบี และเชื้อฮิบที่ทำให้เกิดเยื่อหุ้มสมองอักเสบ
  • วัคซีนโปลิโอชนิดหยอด ครั้งที่ 1 — ป้องกันโรคโปลิโอที่ทำให้กล้ามเนื้อแขนขาอ่อนแรงถาวร
  • วัคซีนโรตา ครั้งที่ 1 — ป้องกันอุจจาระร่วงรุนแรงจากไวรัสโรตา ซึ่งเป็นสาเหตุหลักของภาวะขาดน้ำในเด็กเล็ก

นัดแรกที่คลินิกสุขภาพเด็กดี มักตรวจพัฒนาการและชั่งน้ำหนักร่วมด้วย

4 เดือน

4 รายการ

DTP-HB-Hib2OPV2IPVRota2
  • วัคซีนรวม 5 โรค เข็มที่ 2 — กระตุ้นภูมิคุ้มกันคอตีบ ไอกรน บาดทะยัก ตับอักเสบบี และฮิบ
  • วัคซีนโปลิโอชนิดหยอด ครั้งที่ 2 — เสริมภูมิคุ้มกันโรคโปลิโอ
  • วัคซีนโปลิโอชนิดฉีด — เพิ่มความครอบคลุมในการป้องกันโปลิโอควบคู่กับชนิดหยอด
  • วัคซีนโรตา ครั้งที่ 2 — เสริมภูมิคุ้มกันอุจจาระร่วงจากไวรัสโรตา

6 เดือน

3 รายการ

DTP-HB-Hib3OPV3Rota3
  • วัคซีนรวม 5 โรค เข็มที่ 3 — ครบชุดพื้นฐานของคอตีบ ไอกรน บาดทะยัก ตับอักเสบบี และฮิบ
  • วัคซีนโปลิโอชนิดหยอด ครั้งที่ 3 — เสริมภูมิคุ้มกันโรคโปลิโอ
  • วัคซีนโรตา ครั้งที่ 3 (ตามชนิดวัคซีน) — ให้เฉพาะกรณีใช้วัคซีนโรตาชนิดที่ต้องให้ 3 ครั้ง

จำนวนครั้งของวัคซีนโรตาขึ้นกับชนิดที่ใช้ บางชนิดให้ 2 ครั้ง บางชนิดให้ 3 ครั้ง ให้ยึดตามที่สถานพยาบาลกำหนด

9 เดือน

1 รายการ

MMR1
  • วัคซีนหัด คางทูม หัดเยอรมัน เข็มที่ 1 — ป้องกันโรคหัดที่อาจมีภาวะแทรกซ้อนรุนแรง คางทูม และหัดเยอรมัน

12 เดือน

1 รายการ

LAJE1
  • วัคซีนไข้สมองอักเสบเจอี เข็มที่ 1 — ป้องกันโรคไข้สมองอักเสบเจอีที่มียุงรำคาญเป็นพาหะ

หลังอายุ 1 ปี ยังมีวัคซีนตามช่วงอายุต่อเนื่อง เช่น ที่อายุ 1 ปีครึ่ง 2 ปีครึ่ง และ 4 ปี รวมถึงวัคซีนไข้หวัดใหญ่ประจำปี ควรตรวจสอบนัดหมายกับสถานพยาบาลที่ดูแลลูกน้อยของคุณ

สัญญาณอันตรายที่ควรพบแพทย์ทันที

หากลูกน้อยมีอาการต่อไปนี้ ให้พาไปโรงพยาบาลทันทีโดยไม่ต้องรอดูอาการ หรือโทรสายด่วนการแพทย์ฉุกเฉิน 1669 ได้ตลอด 24 ชั่วโมง

  • ไข้ในทารกอายุน้อยกว่า 3 เดือน

    อุณหภูมิตั้งแต่ 38 องศาเซลเซียสขึ้นไปในทารกแรกเกิดถึง 3 เดือน ถือเป็นภาวะที่ต้องพบแพทย์ทันที ไม่ควรรอดูอาการหรือให้ยาลดไข้เอง

  • ซึม ปลุกไม่ค่อยตื่น ไม่ดูดนม

    ลูกอ่อนเพลียผิดปกติ ดูดนมได้น้อยลงมาก หรือปฏิเสธนมติดต่อกันหลายมื้อ เป็นสัญญาณของการเจ็บป่วยที่ต้องได้รับการตรวจ

  • หายใจเร็ว หอบ อกบุ๋ม ปีกจมูกบาน

    หายใจแรงจนซี่โครงหรือใต้ลิ้นปี่บุ๋ม มีเสียงครืดคราด หรือหายใจเร็วกว่า 60 ครั้งต่อนาทีในทารก ควรไปโรงพยาบาลทันที

  • ปากหรือปลายมือปลายเท้าเขียวคล้ำ

    สีผิวรอบปากหรือลิ้นเปลี่ยนเป็นสีเขียวคล้ำ แสดงว่าออกซิเจนในเลือดต่ำ ถือเป็นภาวะฉุกเฉิน

  • ชัก เกร็ง กระตุก

    แขนขาเกร็งกระตุก ตาค้าง หรือไม่ตอบสนองชั่วขณะ ให้จับนอนตะแคง ไม่ใส่สิ่งใดเข้าปาก แล้วนำส่งโรงพยาบาลทันที

  • ตัวเหลืองมากขึ้น หรือเหลืองถึงฝ่ามือฝ่าเท้า

    ตัวเหลืองที่เข้มขึ้นเรื่อย ๆ เหลืองลามถึงหน้าท้อง ฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือเหลืองภายใน 24 ชั่วโมงแรกหลังคลอด ต้องได้รับการตรวจระดับบิลิรูบิน

  • อาเจียนพุ่ง อาเจียนเป็นสีเขียว หรือถ่ายมีเลือดปน

    อาการเหล่านี้อาจบ่งบอกถึงการอุดตันของลำไส้หรือการติดเชื้อ ควรพบแพทย์โดยเร็ว

  • สะดือบวมแดง มีหนอง หรือมีกลิ่นเหม็น

    รอบสะดือแดงลามออกกว้าง มีหนองไหล หรือมีไข้ร่วมด้วย เป็นสัญญาณของการติดเชื้อที่ต้องรักษา

  • ปัสสาวะน้อยลงชัดเจน

    ผ้าอ้อมเปียกน้อยกว่า 6 ครั้งต่อวันหลังอายุ 5 วัน ปากแห้ง ร้องไม่มีน้ำตา หรือกระหม่อมบุ๋ม อาจเป็นภาวะขาดน้ำ

เรื่องควรรู้ก่อนและหลังพาลูกไปฉีดวัคซีน

  • พกสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก (สมุดสีชมพู) ไปทุกครั้งที่พาลูกไปรับวัคซีน
  • วัคซีนพื้นฐานตามแผนงานสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรคให้บริการฟรีที่โรงพยาบาลรัฐและ รพ.สต. ทั่วประเทศ
  • ถ้าเลื่อนนัดหรือได้รับช้ากว่ากำหนด ไม่ต้องเริ่มต้นใหม่ ให้ฉีดต่อจากเข็มเดิมได้ แต่ควรรีบไปให้เร็วที่สุด
  • หลังฉีดวัคซีน อาจมีไข้ต่ำ ๆ งอแง หรือบวมแดงตรงจุดฉีดได้ 1–2 วัน ให้เช็ดตัวและให้นมบ่อยขึ้น
  • ประคบเย็นบริเวณที่ฉีดได้ในวันแรก และให้ยาลดไข้ตามขนาดที่แพทย์หรือเภสัชกรแนะนำตามน้ำหนักตัว
  • หากลูกมีไข้สูงเกิน 39 องศาเซลเซียส ชัก ซึม หรือมีผื่นลมพิษหลังฉีด ให้พาไปพบแพทย์ทันที
  • เลื่อนการฉีดเมื่อลูกมีไข้สูงหรือป่วยเฉียบพลัน แต่หวัดเล็กน้อยไม่มีไข้ ยังฉีดได้ตามปกติ