แรกเกิด – 12 เดือน
พัฒนาการลูกน้อยตามวัย
เด็กแต่ละคนเติบโตด้วยจังหวะของตัวเอง หัวข้อเหล่านี้จึงเป็นแนวทางคร่าว ๆ ไม่ใช่การแข่งขัน ใช้เพื่อรู้ว่าควรส่งเสริมอะไร และเมื่อไรควรปรึกษาแพทย์
มือใหม่เริ่มตรงนี้ · พัฒนาการคืออะไร ต้องดูอะไรบ้าง
พัฒนาการของทารกแบ่งออกเป็น 4 ด้านใหญ่ ๆ ที่เติบโตไปพร้อมกัน เวลาพาลูกไปตรวจสุขภาพเด็กดี แพทย์และพยาบาลก็จะประเมินตามสี่ด้านนี้เช่นกัน
- กล้ามเนื้อมัดใหญ่ — การชันคอ พลิกตัว นั่ง คลาน ยืน เดิน — ทุกอย่างที่ใช้กล้ามเนื้อแขน ขา และลำตัว
- กล้ามเนื้อมัดเล็ก — การใช้มือและตาทำงานร่วมกัน เช่น คว้าของ เปลี่ยนมือ หยิบของชิ้นเล็ก
- ภาษาและการสื่อสาร — การฟัง การส่งเสียง เล่นเสียง เลียนเสียง จนถึงคำที่มีความหมายคำแรก
- สังคมและอารมณ์ — การสบตา ยิ้มตอบ เล่นกับคน แยกแยะคนคุ้นเคย และการสร้างความผูกพัน
ช่วงอายุที่ระบุไว้เป็นค่าเฉลี่ย เด็กที่ทำได้เร็วหรือช้ากว่าเล็กน้อยยังถือว่าปกติ สิ่งที่ควรใส่ใจมากกว่าคือลูกมีพัฒนาการก้าวหน้าขึ้นเรื่อย ๆ และไม่มีทักษะที่เคยทำได้แล้วหายไป หากลูกคลอดก่อนกำหนด ให้นับตามอายุที่ปรับแล้ว (Corrected age) จนถึงอายุประมาณ 2 ปี
เลือกตามช่วงวัย
แรกเกิด
3 รายการ0–4 สัปดาห์แรกของชีวิตยกและหันศีรษะได้ชั่วครู่ขณะนอนคว่ำ
ทารกแรกเกิดยังคอไม่แข็ง แต่สามารถหันศีรษะไปด้านข้างเพื่อหายใจได้เมื่อนอนคว่ำ
มองหน้าและสบตาในระยะใกล้
ทารกแรกเกิดมองเห็นชัดที่ระยะประมาณ 20–30 เซนติเมตร ซึ่งพอดีกับระยะหน้าแม่ตอนให้นม
รีเฟล็กซ์แรกเกิดที่พบได้เป็นปกติ
ผวา ดูด ค้นหาเต้า และกำมือ คือปฏิกิริยาอัตโนมัติที่ยืนยันว่าระบบประสาทของลูกทำงานดี
1 เดือน
2 รายการเริ่มตอบสนองต่อโลกรอบตัว2 เดือน
2 รายการรอยยิ้มและเสียงแรก ๆ3–4 เดือน
3 รายการคอแข็งขึ้น มือเริ่มทำงานชันคอได้มั่นคง และยันตัวขึ้นด้วยแขน
ศีรษะตั้งตรงได้ไม่โคลงเมื่ออุ้มนั่ง และดันตัวขึ้นด้วยข้อศอกได้ขณะนอนคว่ำ
เอามือมาประกบกัน และเอื้อมคว้าของ
จากมือที่เคยกำแน่น ลูกเริ่มแบมือ เอามือเข้าปาก และเอื้อมคว้าของที่เห็น
หัวเราะเสียงดัง และส่งเสียงโต้ตอบ
เสียงหัวเราะเต็มเสียงและการ “คุย” สลับกันไปมา คือรากฐานของทักษะการสนทนา
5–6 เดือน
2 รายการพลิกตัว นั่ง และเล่นเสียง7–9 เดือน
3 รายการเคลื่อนที่เองได้ และติดแม่นั่งเองมั่นคง คืบและคลานได้
ลูกนั่งได้เองโดยไม่ต้องพยุง เริ่มคืบ คลาน และเปลี่ยนจากท่านั่งเป็นท่าคลานได้
หยิบของชิ้นเล็กด้วยนิ้วหัวแม่มือกับนิ้วชี้
การหยิบแบบคีบ (Pincer grasp) ทำให้ลูกหยิบอาหารเข้าปากเองได้ และต้องระวังการสำลัก
ติดแม่ และกลัวคนแปลกหน้า
การร้องเมื่อแม่เดินออกจากห้อง เป็นสัญญาณว่าลูกผูกพันกับคุณอย่างมั่นคง
10–12 เดือน
3 รายการก้าวแรกและคำแรกเกาะยืน เกาะเดิน และก้าวแรก
เด็กส่วนใหญ่เกาะเดินได้ในช่วง 9–12 เดือน และเดินเองได้ระหว่าง 12–18 เดือน
พูดคำที่มีความหมายคำแรก
คำแรกอย่าง “แม่” “พ่อ” “หม่ำ” และการเข้าใจคำสั่งง่าย ๆ เช่น “ไม่”
โบกมือบ๊ายบาย ตบมือ และชี้นิ้วบอกความต้องการ
ท่าทางสื่อสารเหล่านี้คือสัญญาณสำคัญที่กุมารแพทย์ใช้ประเมินพัฒนาการด้านสังคม